برخی از بیماران که تحت درمان ارتودنسی هستند، در میانه مسیر درمان با مشکلات ریشه دندان مثل درد شدید دندان، پوسیدگی عمیق دندان یا التهاب شدید لثه مواجه می شوند و نیاز به عصب کشی دارند. این بیماران به دلیل عدم رعایت اصول بهداشت دهان و دندان به این عوارض مبتلا می شوند.
ولی آیا عصب کشی دندان در زمان ارتودنسی امکان پذیر است یا باید صبر کنند تا درمان ارتودنسی تمام شود؟ با اینکه ارتودنسی به همین راحتی عصب کشی را امکان پذیر نمی سازد اما خبر خوب این است که در بیشتر موارد، می توان درمان ریشه دندان را همزمان با ارتودنسی انجام داد. نکته حائز اهمیت این است که حتی اگر نیاز به عصب کشی قبل یا در حین ارتودنسی پیدا کنید، هیچ محدودیتی برای درمان نخواهید داشت.
در ادامه این مطلب به زبان ساده توضیح می دهیم که عصب کشی دندان در زمان ارتودنسی چگونه انجام می شود، چه تأثیری روی حرکت دندان دارد و بعد از آن چه نکاتی باید رعایت شود تا روند صاف شدن دندان ها مختل نشود.
آیا می توان در حین ارتودنسی، دندان را عصب کشی کرد؟
یکی از نگرانی های اصلی بیماران ارتودنسی این است که آیا وجود براکت ها، سیم ها و کش های ارتودنسی ثابت مانعی برای دسترسی متخصص ارتودنسی و متخصص ترمیم دندان به ریشه دندان ایجاد می کند یا خیر. متخصص درمان ریشه (اندودنتیست ها) می توانند با وجود ابزارهای ارتودنسی، عصب کشی را انجام دهند. آنها معمولا این کار را بدون توقف درمان اصلی انجام می دهند، چون تأخیر در درمان عصب می تواند باعث گسترش عفونت، درد شدیدتر و در بدترین حالت از دست رفتن دندان شود.
بسیاری از بیماران تصور می کنند که برای عصب کشی دندان در زمان ارتودنسی باید حتما براکت ها از روی دندان باز شوند. در حالی که پروسه درمان تا حد زیادی مشابه یک عصب کشی معمولی است، ولی در این روش به احتمال زیاد هماهنگی بین دو متخصص (ارتودنتیست و اندودنتیست) افزایش می یابد. آنها بایستی زمان بندی مراجعات و میزان فشار روی دندان را به درستی مدیریت نمایند. در اکثر کلینیک ها، سیم کشی یا فشار روی دندان مورد نظر برای مدت کوتاهی کاهش می یابد تا فرآیند عصب کشی و بهبودی اولیه راحت تر پیش برود و بیمار درد کمتری تجربه کند.
تأثیر ارتودنسی بر دندان عصب کشی شده
واقعیت این است که دندان عصب کشی شده هنوز رباط های نگه دارنده و استخوان اطراف خودش را دارد و از همین رباط ها برای جا به جایی در حین ارتودنسی استفاده می شود، بنابراین معمولا به خوبی حرکت می کند. با این حال، چون این دندان دیگر حس درد ناشی از فشار زیاد را مثل قبل منتقل نمی کند، متخصص ارتودنسی باتجربه باید فشار وارده را با دقت بیشتری کنترل کند تا ریشه دندان تحت استرس بیش از حد قرار نگیرد.
تجربه بالینی نشان داده که دندان های عصب کشی شده در بلند مدت شکننده تر از دندان های سالم هستند، بنابراین متخصص ارتودنسی از نیروهای ملایم تر و پایش دقیق تر برای این دندان ها استفاده می کند.
به همین دلیل، بعد از عصب کشی دندان در زمان ارتودنسی معمولا چند هفته زمان لازم است تا بافت اطراف دندان کاملا بهبود یابد و سپس میزان فشار ارتودنسی به حالت عادی برگردد.
اگر دندانی دارید که قبلا درمان ریشه شده و حالا قصد شروع ارتودنسی دارید، حتما قبل از شروع، سلامت ریشه را با عکس رادیوگرافی بررسی کنید تا مطمئن شوید عفونت نهفته ای وجود ندارد. زیرا حرکت دادن دندانی که عفونت فعال دارد، می تواند باعث گسترش عفونت به استخوان فک شود.
هرچند که قبل از آغاز درمان ارتودنسی این بررسی ها توسط متخصص ارتودنسی انجام می شود و آزمایش ها و تصویربرداری های ضروری انجام می شود. سپس طرح درمان مناسب برنامه ریزی می شود.
نحوه انجام عصب کشی دندان در زمان ارتودنسی
ممکن است بخواهید بدانید که عصب کشی در حین ارتودنسی چگونه است و آیا با عصب کشی معمولی فرقی دارد یا خیر. در واقع مراحل بالینی تفاوت چندانی ندارد، فقط هماهنگی بیشتری بین تیم درمانی لازم است. روند کار معمولا به این شکل طی می شود:
متخصص ارتودنسی شما پس از بررسی عکس رادیوگرافی (OPG یا پری آپیکال)، دندان مشکل دار، وضعیت ریشه و میزان آسیب عصب را بررسی می کند. در صورتی که نیاز باشد، ارتودنتیست ممکن است دستور باز کردن سیم های ارتودنسی یا جدا کردن براکت خاصی را صادر کند تا دسترسی دندانپزشک ترمیمی به دندان راحت تر شود.
ناحیه مورد نظر بی حس می شود تا درد یا فشار زیادی حس ننمایید. یک سوراخ کوچک روی تاج دندان ایجاد می شود تا به کانال های ریشه دسترسی پیدا شود.
بافت آسیب دیده یا عفونی از داخل کانال ها با دقت خارج می شود. کانال ها ضدعفونی و با ماده مخصوص پر می شوند تا از عفونت مجدد جلوگیری شود. پر کردن دندان عصب کشی شده ممکن است با مواد سفید یا سیاه انجام شود.
چه زمانی بهتر است عصب کشی دندان در زمان ارتودنسی به تعویق بیفتد؟
جالب است بدانید که در همه موارد نیازی به اقدام فوری و عصب کشی دندان در زمان ارتودنسی نیست. اگر دندان فقط کمی حساس شده اما آسیب جدی به بافت پالپ نرسیده باشد، دندانپزشک ممکن است ابتدا با درمان های محافظه کارانه تر وضعیت را کنترل کرده و این مرحله را برای زمان مناسب تری برنامه ریزی کند. همچنین اگر دندان قرار است در مراحل بعدی طرح درمان کشیده شود، ممکن است تصمیم متفاوتی گرفته شود. در نهایت این تشخیص بر اساس رادیوگرافی و نظر مشترک ارتودنتیست و اندودنتیست گرفته می شود.
نکات مهم بعد از عصب کشی دندان در زمان ارتودنسی
برای بهبودی سریع تر عصب کشی دندان در زمان ارتودنسی این نکات را رعایت کنید:
- در چند روز اول از جویدن غذا با همان دندان خودداری نمایید.
- مراجعه های منظم به متخصص ارتودنسی را فراموش نکنید تا فشار سیم ها به درستی و به موقع تنظیم شود.
- اگر درد، تورم یا حساسیت غیرعادی و پیش رونده احساس کردید، سریع با متخصص ارتودنسی خود تماس بگیرید.
- بهداشت دهان و دندان را جدی تر از قبل رعایت کنید تا خطر عفونت مجدد کاهش یابد.
- از جویدن اجسام سخت مثل یخ یا آجیل با دندان عصب کشی شده خودداری کنید تا خطر شکستگی کم شود.
جمع بندی
اگر متخصص ارتودنسی شما تشخیص داد که نیاز به عصب کشی و درمان ریشه دارید، اصلا نگران تداخل آن با ارتودنسی نباشید. عصب کشی دندان در زمان ارتودنسی یک روش اثبات شده است و با هماهنگی بین متخصصین دندان شما (اندودنتیست و ارتودنتیست)، به بهترین شکل انجام می شود. مهم ترین نکته این است که بهداشت دهان و دندان خود را در این دوران با جدیت بیشتری دنبال کنید تا از آسیب های احتمالی پیشگیری نمایید.
سوالات متداول عصب کشی دندان در زمان ارتودنسی
نه لزوما، درد بیشتر به عمق آسیب عصب بستگی دارد تا به این که همزمان با ارتودنسی انجام شود یا نه. با بی حسی مناسب، این فرآیند مثل عصب کشی معمولی و بدون درد غیر عادی پیش می رود.
هزینه عصب‌کشی دندان در زمان ارتودنسی تفاوتی با حالت عادی ندارد، اما ممکن است به دلیل نیاز به هماهنگی بین دو متخصص یا جلسات بیشتر، اندکی هزینه های عصب کشی افزایش پیدا کند.
همیشه نیاز به برداشتن براکت ارتودنسی برای عصب کشی دندان در حین درمان نیست. ممکن است متخصص ارتودنسی براکت را کاملا بردارد یا حتی ممکن است تغییراتی در اعمال نیرو به دندان عصب کشی شده ایجاد کند. لزوما تمام دندان ها برای درمان ریشه نیاز به باز کردن دستگاه ارتودنسی ثابت بر روی دندان ها را ندارند.
درد ناشی از ارتودنسی معمولا پس از تنظیم سیم ها ایجاد شده و طی چند روز کاهش پیدا می کند. علائمی مثل درد شدید یا مداوم دندان، حساسیت طولانی دندان به گرما و سرما، درد هنگام جویدن یا تورم می تواند نیاز به بررسی تخصصی داشته باشد.
