در یک کلینیک دندانپزشکی، تجهیزات متعددی به صورت همزمان در حال فعالیت هستند، اما کمتر وسیله ای به اندازه کمپرسور دندانپزشکی در عملکرد روزانه مطب نقش دارد. بسیاری از ابزارهای مورد استفاده در درمان های عمومی و ارتودنسی برای کارکرد صحیح به هوای فشرده، خشک و بدون آلودگی وابسته هستند. هرگونه افت فشار، وجود رطوبت یا آلودگی و یا ترکیب آب و روغن در سیستم هوای فشرده می تواند کیفیت درمان را کاهش داده و موجب افزایش هزینه های تعمیر تجهیزات شود.
در کلینیک های تخصصی ارتودنسی که درمان بیماران طی ماه ها یا حتی سال ها ادامه پیدا می کند، عملکرد پایدار و صحیح تجهیزات کلینیک اهمیت بیشتری پیدا می کند. به همین دلیل نگهداری صحیح کمپرسور دندانپزشکی تنها یک اقدام فنی نیست، بلکه بخشی از مدیریت کیفیت درمان ارتودنسی و دندانپزشکی محسوب می شود.
مشکلات کمپرسور دندانپزشکی چیست؟
کمپرسور وظیفه تامین هوای فشرده مورد نیاز یونیت، توربین، پوآر و بسیاری از تجهیزات دندانپزشکی را بر عهده دارد. کیفیت این هوا مستقیما بر عملکرد تجهیزات و حتی موفقیت برخی درمان ها تاثیر می گذارد. به همین دلیل کمپرسور را به رگ های یونیت دندانپزشکی نیز تشبیه می کنند.
در صورت عدم سرویس مناسب کمپرسور ممکن است مشکلات زیر ایجاد شود:
- کاهش فشار هوای خروجی
- ورود رطوبت به سیستم
- افزایش استهلاک توربین و قطعات
- کاهش کیفیت خشک کردن سطوح دندان پیش از باندینگ براکت ها
- افزایش احتمال آلودگی میکروبی در مسیر هوای فشرده
- ترکیب آب و روغن در سیستم هوای فشرده
در درمان های ارتودنسی، خشک بودن کامل سطح مینای دندان قبل از الحاق و باندینگ براکت ها اهمیت بسیار زیادی دارد. وجود حتی مقدار کمی رطوبت می تواند استحکام اتصال براکت را کاهش داده و احتمال جدا شدن آن را افزایش دهد. حتی بروز برخی از التهاب های لثه یا عفونت حفره دهان طی درمان ارتودنسی می تواند به دلیل بخار روغن یا عملکرد ناقص کمپرسور بروز کند.
در واقع ترکیب آب و روغن و یا ترکیب بخار و روغن باعث می شود که مواد ارتودنسی و دندانپزشکی به دندان نچسبند و روند درمان را دچار اشکال کنند.
محل نصب کمپرسور؛ اولین گام در افزایش طول عمر دستگاه
یکی از مهم ترین عوامل موثر بر عملکرد کمپرسور، محل نصب آن است. کمپرسور باید در محیطی با تهویه مناسب قرار گیرد تا موتور بتواند به راحتی خنک شود. برای انتخاب محل مناسب دقت کنید که دستگاه در فضای دارای گردش هوای مناسب قرار دارد. همچنین دستگاه کمپرسور ارتودنسی باید دور از تابش مستقیم نور خورشید و منابع گرد و غبار و حرارت باشد. دقت کنید که محل نصب روی سطح کاملا صاف و بدون لرزش و در دمای زیر ۴۰ درجه سانتی گراد باشد.
برنامه روزانه نگهداری کمپرسور کلینیک ارتودنسی
انجام چند اقدام ساده در پایان هر روز کاری می تواند از بسیاری از خرابی های آینده جلوگیری کند. به همین دلیل اقدامات زیر در یک کلینیک ارتودنسی منظم برای حفظ کیفیت دستگاه کمپرسور به طور روزانه انجام می شود:
- تخلیه آب جمع شده در مخزن
- بررسی عملکرد طبیعی دستگاه
- خاموش کردن برق اصلی کمپرسور پس از پایان فعالیت کلینیک ارتودنسی
- بررسی وجود صدای غیرطبیعی هنگام خاموش شدن دستگاه
تخلیه آب مخزن اهمیت ویژه ای دارد، زیرا تجمع رطوبت موجب زنگ زدگی مخزن و ورود ذرات فلزی به مسیر هوای فشرده می شود.
سرویس هفتگی کمپرسور
هر هفته بهتر است وضعیت کلی کمپرسور بررسی شود تا مشکلات کوچک قبل از تبدیل شدن به خرابی های پرهزینه شناسایی شوند.
در بازدید هفتگی موارد زیر توصیه می شود:
- تمیز کردن گرد و غبار روی موتور
- بررسی نشتی اتصالات
- کنترل عملکرد فن خنک کننده
- بررسی سلامت شیلنگ ها و اتصالات
- تخلیه هوای داخل کمپرسور
وجود نشتی باعث می شود کمپرسور دفعات بیشتری روشن شود و فشار زیادی به موتور وارد گردد.
سرویس ماهانه و دوره ای کمپرسور دندانپزشکی
بازدیدهای ماهانه نقش مهمی در افزایش طول عمر کمپرسور دارند.
در این بازه زمانی بهتر است:
- فیلتر ورودی هوا بررسی و در صورت نیاز تعویض شود.
- سوپاپ اطمینان آزمایش شود.
- در مدل های تسمه ای، سلامت تسمه کنترل گردد.
- فشار کاری دستگاه با مقدار استاندارد کارخانه مقایسه شود.
فیلتر کثیف باعث افزایش بار موتور و کاهش راندمان کمپرسور خواهد شد.
تفاوت نگهداری کمپرسورهای بدون روغن (Oil Free) و روغنی
امروزه بیشتر کلینیک های دندانپزشکی و ارتودنسی از کمپرسورهای اویل فری استفاده می کنند، زیرا هوای خروجی آن ها فاقد بخارات روغن است و برای محیط درمان مناسب تر محسوب می شود.
کمپرسورهای اویل فری
مزیت کمپرسورهای بدون روغن (Oil Free) این است که هوای تمیز و بدون روغن تولید می کند. همچنین برای درمان دندانپزشکی و ارتودنسی مناسب تر است و خطر آلودگی تجهیزات ارتودنسی و دندانپزشکی کاهش می یابد.
نکته مهم در نگهداری از این دستگاه تعویض منظم فیلتر هوا و جلوگیری از افزایش دمای موتور است. بدین منظور استفاده از دستگاه کمپرسور در فواصل اصولی و تمیز نگهداشتن آن از گرد و غبار ضروری است.
کمپرسورهای روغنی
کمپرسورهای روغنی صدای کمتری نسبت به کمپرسورهای اویل فری Oil Free ایجاد می کنند. همچنین دوام بالاتری در برخی شرایط کاری دارند. اما کنترل مرتب سطح روغن و تعویض دوره ای روغن این دستگاه بسیار اهمیت دارد. همچنین دندانپزشک یا ارتودنتیست باید مراقب باشد که بخارات روغن به سیستم هوای خروجی وارد نشود و همواره به این موضوع توجه کند.
سه عامل اصلی خرابی کمپرسور
تقریباً بیشتر خرابی های کمپرسور به سه عامل اصلی مربوط می شوند.
رطوبت: رطوبت موجب زنگ زدگی مخزن، آلودگی هوای خروجی و آسیب به تجهیزات پنوماتیک می شود.
گرما: کارکرد طولانی مدت بدون استراحت باعث افزایش دمای موتور و کاهش عمر قطعات داخلی خواهد شد.
گرد و غبار: گرد و غبار وارد سیلندر شده و موجب سایش قطعات داخلی، کاهش فشار خروجی و افزایش استهلاک کمپرسور می شود.
چه زمانی نباید از کمپرسور برای درمان ارتودنسی استفاده کرد؟
در صورتی که افت محسوس فشار هوا را مشاهده کردید از کمپرسور برای ادامه درمان ارتودنسی استفاده نکنید. حتما چک کنید که از دستگاه صدای تق تق نمی آید یا لرزش غیر عادی ندارد. روشن ماندن مداوم کمپرسور می تواند به افزایش بیش از حد دمای موتور و ایجاد اختلال در عملکرد این دستگاه ایجاد کند. نکته مهم و پایانی خروج رطوبت یا روغن از مسیر هوای یونیت است که باید به آن توجه ویژه شود.
