از لحاظ استحکام، کارایی و دقت در درمان، ارتودنسی فلزی یکی از بهترین تکنیک های ارتودنسی است. با وجود اینکه انواع مختلفی از براکت ها و روش های ارتودنسی پدید آمده است، اما هیچ کدام نتوانسته اند ارتودنسی فلزی را از چرخه درمانی خارج کنند. براکت های فلزی انتخاب قطعی و مطمئن پزشکان هنگام مواجهه با اختلالات پیچیده و شدید دندان ها و فک ها است. در این مطلب ارتودنسی فلزی را از جهات مختلف مورد بررسی قرار می دهیم. می خواهیم دیدی جامع و منطقی درباره این روش درمانی برای انتخابی درست داشته باشیم.
ارتودنسی فلزی چیست؟
ارتودنسی فلزی نوعی ارتودنسی ثابت است که با چسباندن براکت های فلزی به سطح دندان ها اجرا می شود. این تکنیک به ارتودنسی کلاسیک یا سنتی نیز مشهور است و بالاترین درجه استحکام را دارد. اغلت متخصصین ارتودنسی برای درمان ناهنجاری های دندانی و فکی شدید براکت ارتودنسی ثابت را پیشنهاد می کنند. زیرا علاوه بر این که قیمت ارتودنسی فلزی نسبت به دیگر دستگاه ها ارزان تر است طول دوره درمان کوتاه تری نیز دارد. به علاوه متخصص ارتودنسی تسلط کامل تری بر روند درمان ناهنجاری های فکی و دندانی خواهد داشت.
۶ مزیت مهم ارتودنسی فلزی
با گذشت زمان و به روز شدن دستگاه ها و تجهیزات ارتودنسی جنس و شکل ارتودنسی فلزی نیز پیشرفت قابل توجهی داشته است. به همین دلیل است که با وجود براکت های مدرن و جدیدی که وارد این عرصه شده است، همچنان انتخاب محبوب بیماران و متخصصین ارتودنسی است. مهمترین مزایای ارتودنسی فلزی شامل موارد زیر می شود.
۱-قیمت مقرون به صرفه
به طور کلی قیمت ارتودنسی فلزی نسبت به سایر انواع ارتودنسی مانند ارتودنسی سرامیکی و ارتودنسی نامریی پایین تر است. زیرا قیمت فلز از سرامیک ها کمتر است و نحوه جاگذاری راحت تری نیز دارد. به علاوه اگر بیمار بخواهد از ارتودنسی نامرئی استفاده کنید لازم است پلاک های متعددی را تهیه کند. هزینه هر یک از این پلاک ها به طور جداگانه حساب می شود و اسکن های متعددی نیز لازم است در طول درمان انجام شود. رنج قیمت ارتودنسی فلزی نیز بسیار متنوع است زیرا می توانید از آلیاژهای مختلف با قیمت های متفاوت برای درمان ارتودنسی خود بهره ببرید.
۲-مدیریت بهتر روند درمان توسط پزشک
در درمان ارتودنسی ثابت فلزی، پزشک معالج کنترل بسیار بیشتری بر روند درمان دارد. چون دستگاه ارتودنسی طی ویزیت های منظم توسط خود پزشک تنظیم می شود و بیمار نقش نسبتا کمتری دارد. بیمارانی که امکان برداشتن دستگاه ارتودنسی متحرک خود را دارند اغلب فراموش می کنند که به طور منظم از دستگاه خود استفاده کنند. حتی ممکن است دستگاه ارتودنسی متحرک خود را به درستی در جای مناسب خود استفاده نکنند. به همین دلیل در درمان با ارتودنسی ثابت فلزی این مشکلات پیش نمی آید و تمام روند درمان و جا به جایی براکت های فلزی توسط دندانپزشک معالج انجام می شود.
۳-دوره درمان کوتاه تر در موارد پیچیده
غالبا در ناهنجاری های خفیف تا متوسط انواع مختلف ارتودنسی ثابت طول درمان مشابهی دارند. اما در موارد شدید ارتودنسی ثابت فلزی نوع دیمون غالبا طول درمان کوتاه تری دارد. بودن 24 ساعته دستگاه ارتودنسی فلزی در دهان و تنظیم آن توسط پزشک در این زمینه مهمترین نقش را دارند. ممکن است متخصص ارتودنسی علاوه بر براکت های فلزی از مینی اسکروهای فلزی و دیگر تجهیزات ثابت و فلزی برای اصلاح ناهنجاری های فکی و دندانی پیچیده سود ببرد. این در حالی است که استفاده از دستگاه های متحرک ارتودنسی با توجه به این که به طور دائمی بر موضع سوار نیستند طول دوره طولانی تری دارند.
۴-عملکرد درمانی بهتر در ناهنجاری های پیچیده
هر چقدر که انحراف دندان ها و فک ها بیشتر باشد، درمان کامل نیاز به وارد کردن نیروهای دقیق تر دارد. در این زمینه ارتودنسی فلزی کارایی بسیار بالایی دارد. پزشک می تواند موقعیت تک تک دندان ها را در جهات مختلف با نیروهایی با زاویه دقیق تنظیم نماید. همچنین با استفاده از مینی اسکروها می تواند ناهنجاری های فکی و دندانی از قبیل دندان نهفته و ناهماهنگی خط وسط میان دندان ها را اصلاح نماید. ارتودنسی دندان های جلو به خصوص دندان های کج یا نهفته با ارتودنسی ثابت فلزی و مینی اسکروها با سرعت بسیار بالاتری نسبت به دیگر روش ها انجام می شود.
۵-دوام بسیار بالا
فلزی بودن براکت ها موجب می شود دستگاه ارتودنسی فلزی فشارهای بسیار بالا را به خوبی تحمل کند. در نتیجه خطر شکستگی و آسیب براکت ها وقتی نیاز به نیروهای قوی برای رفع اختلالات دندان ها داریم کمتر است. برای مثال براکت های سرامیکی به دلیل غیرمنعطف بودن به راحتی می شکنند. اما ارتودنسی فلزی انعطاف بیشتری دارد و با هر فشاری نمی شکند. راحت تر شکل می گیرد و در عین حال استحکام بالاتری هم دارد.
۶-کنترل کامل مسیر درمان توسط پزشک
در برخی از انواع ارتودنسی مانند دستگاه ارتودنسی متحرک بیمار بخش قابل توجهی از فرایند درمان را به عهده می گیرد. این موضوع برای برخی از افراد چالش برانگیز است. اما همانطور که گفتیم در ارتودنسی ثابت فلزی پزشک تنظیم دستگاه را برعهده دارد. به همین دلیل علاوه بر این که دستگاه به طور دایم به دندان ها نیرو وارد می کند در جایگاه صحیح خود نیز قرار می گیرد.
معایب ارتودنسی فلزی چیست؟
با وجود تمامی مزیت های قابل توجهی که ارتودنسی فلزی دارد اما ارتودنسی فلزی در موارد مختلفی دچار ضعف یا چالش است. متخصص ارتودنسی و بیمار با در نظر گرفتن معایب و مشکلاتی که ممکن است ارتودنسی ثاب فلزی داشته باشد نسبت به انتخاب این روش درمانی اقدام می نمایند. در اغلب موارد مزایای ارتودنسی فلزی نسبت به معایب آن پیروز می شود و در نهایت ارتودنتیست و بیمار تصمیم می گیرند که از ارتودنسی فلزی استفاده نمایند. هرچند که اغلب این معایب با انجام چند راهکار ساده قابل حل می باشد. در ادامه به معایب ارتودنسی فلزی اشاره می کنیم.
۱-ایجاد ظاهر نامطلوب
این مورد بستگی زیادی به روحیه و روابط اجتماعی و شغلی بیمار دارد. برای افراد با موقعیت شغلی خاص، استفاده از ارتودنسی فلزی چندان مورد پسند نیست. به طور کلی در مواردی که حفظ ظاهر دندان ها در طول دوره درمانی اهمیت زیادی دارد، مواردی مانند ارتودنسی سرامیکی، متحرک و ارتودنسی زبانی یا همان لینگوال پشت دندانی گزینه های بسیار بهتری هستند.
۲-سختی بهداشت دهان و دندان
حفظ مداوم بهداشت دهان و دندان برای کسانی که از ارتودنسی ثابت استفاده می کنند بسیار سخت تر از کسانی است که ارتودنسی متحرک دارند. بیمار باید نحوه مسواک زدن و کشیدن نخ دندان با ارتودنسی ثابت را یاد بگیرد و به دقت اجرا نماید. مسواک زدن و تمیز کردن براکت ها و سیم های ارتودنسی فلزی باید به نحوی باشد که علاوه بر ایجاد تمیزی کامل به براکت ها و وضعیت قرارگیری آنها نیز آسیب وارد نکند. از آنجایی که این نوع ارتودنسی ثابت است و مانند ارتودنسی متحرک قابل جا به جایی توسط بیمار نیست لازم است بعد از هر وعده غذایی کاملا تمیز شود .
۳-احتمال آسیب به بافت های داخل دهان
سطوح تیز فلزی قطعات این نوع ارتودنسی دندان می تواند موجب، التهاب و آسیب بافت های نرم داخل دهان شود. بروز این مشکل معمولا در سایر انواع ارتودنسی کمتر است. به همین دلیل به بیماران توصیه می شود که از موم ارتودنسی برای جلوگیری از آسیب به بافت های داخل دهان استفاده شود. با استفاده از موم ارتودنسی یا همان وکس می توانید از تماس مستقیم فلز و تیزی های آن با بافت نرم دهان جلوگیری کنید.
۴-ایجاد محدودیت های غذایی
استفاده از ارتودنسی ثابت همواره با محدودیت های غذایی همراه بوده است. غالبا در این دوره بیمار باید از خوردن غذاهای بسیار سفت و همچنین خوراکی های چسبنده خودداری نماید. این محدودیت به معنای تغییر رژیم غذایی اجباری است. همچنین مصرف برخی از نوشیدنی های رنگی و خوراکی های رنگی باعث می شود که جای براکت ها لک شود و رنگ دندان ها زرد کدر شود. در پایان دوره درمان ارتودنسی فلزی این موضوع بیشتر نمود پیدا می کند.
سخن پایانی درباره ارتودنسی فلزی
از لحاظ درمانی و اقتصادی ارتودنسی فلزی یک گزینه ایده آل است. استفاده از این نوع ارتودنسی محدودیت خاصی ندارد مگر در مواردی مانند داشتن حساسیت به فلزات یا ترجیحات شخصی بیمار برای ایجاد ظاهر مطلوب دندان ها در طول دوره درمان. در مواردی کهاختلالات دندانی پیچیده و شدید است بهترین گزینه ارتودنسی محسوب می شود.
سوالات متداول ارتودنسی فلزی
طول دوره درمان ارتودنسی به عوامل مختلفی بستگی دارد. نوع و شدت اختلال، سن بیمار، تعهد بیمار و نوع درمان در نتیجه پایانی نقش دارند. با این وجود دوره درمان ارتودنسی از حداقل شش ماه برای موارد خفیف تا بیش از دو سال برای موارد شدید متغیر است. در طی این دوره ممکن است نیاز باشد بین ۱۵ تا ۳۰ بار به متخصص معالج خود مراجعه کنید که تغییرات لازم در دستگاه ارتودنسی بیمار را ایجاد نماید. بنابراین برای انجام درمان ارتودنسی صبور باشید و جلسات را تا پایان دوره درمان به طور منظم دنبال کنید.
جواب این سوال بستگی به شرایط بیمار دارد. در برخی موارد به دلیل پیچیدگی مشکلات دندان ها و فک، ارتودنسی فلزی به بهترین و تنهاترین گزینه تبدیل می شود. اما در مشکلات خفیف تا متوسط غالبا بیمار حق انتخاب بیشتری دارد. در این شرایط اگر زیبایی ظاهری دندان ها در طول دوره درمان نیز برای شما مهم است، می توانید از ارتودنسی سرامیکی، نامریی و دیگر دستگاه های ارتودنسی استفاده کنید. بیمارانی که دچار مشکلات فکی توام با مشکلات دندانی می باشند توصیه می شود که ابتدا با ارتودنسی متحرک مشکل فکین درمان و سپس با ارتودنسی ثابت فلزی دندانها تصحیح شوند.
بهتر است که برای بازبینی و تغییرات مورد نیاز برای ارتودنسی فلزی هر ۲ تا ۴ هفته یک بار به متخصص ارتودنسی خود مراجعه کنید. ممکن است بر اساس نظر پزشک معالج هر ۸ هفته یک بار برای شما کافی باشد. در هر صورت نظر ارتودنتیست معالج تعیین کننده جلسات بعدی شما می باشد.
ممکن است بعد از هر بار مراجعه و تنظیم کردن سیم ها براکت های فلزی مقداری احساس ناراحتی داشته باشید. اما استفاده از مسکن های ساده و استفاده از وکس های ارتودنسی برای جلوگیری از تماس بخش های فلزی با بافت نرم دهان از بروز این مشکلات جلوگیری می کند.
با توجه به انعطاف پذیری و حرفه ای بودن ارتودنسی فلزی اغلب این نوع ارتودنسی انتخاب برتر بیماران و متخصصین ارتودنسی است. اما اگر بیمار به دنبال ظاهری زیباتر در طی دوره درمان ارتودنسی است و یا به فلز حساسیت داشته باشد به ایشان ارتودنسی با براکت های سرامیکی پیشنهاد می شود.
